Mahforoujak 😶‍🌫️ماهفروجک

🍁Le village de Mahforoujak

روستای ماهفروجک

اين روستا را از کودکی به ياد دارم ،

ماهفروجک در حاشیهٔ جنوبی شهر ساری و در نزدیکی مناطق جنگلی قرار دارد.

در گذشته، این روستا جزو محدودهٔ شهری محسوب نمی‌شد و به‌صورت جداگانه و مستقل وجود داشت. به آن «دهِ یاغی» می‌گفتند، زیرا تحت نظارت مستقیم شهر نبود و ساختار و هویت روستاییِ خاص خود را حفظ کرده بود.

به‌مرور زمان و با گسترش شهر ساری، ماهفروجک عملاً به محدودهٔ شهری پیوست و امروزه بیش از آن‌که یک روستا باشد، حال‌وهوای یک محلهٔ قدیمی را دارد.

نام «ماهفروجک» ریشه‌ای محلی دارد و مانند بسیاری از نام‌های مازندرانی، زبان و هویت بومی خود را حفظ کرده است و به‌معنای «سرزمینی که دیدنش آرامش می‌آورد» تعبیر می‌شود.

زمین‌ها عمدتاً به‌صورت قطعات کوچک اداره می‌شدند، اما تحت کنترل و وابسته به خانواده‌های خانِ بزرگ شهر ساری بودند. رعایا بر روی این زمین‌ها کار می‌کردند، در حالی که مالکیت اصلی در اختیار خاندان‌های صاحب‌نفوذ قرار داشت. با این حال، خاندان کلبادی بیشتر با باغ کلبادی و عمارت کلبادی در داخل شهر ساری شناخته می‌شوند و نفوذ آنان بر ماهفروجک نسبتاً محدودتر بوده است۰

Je me souviens de ce village depuis mon enfance,

Mahforoujak est situé à la lisière sud de la ville de Sâri, à proximité des zones forestières.

Autrefois, ce village ne faisait pas partie du périmètre urbain et existait de manière indépendante. On l’appelait le « deh-e yâghi » (le village rebelle), car il n’était pas placé sous l’autorité directe de la ville et conservait sa propre structure ainsi que son identité rurale.

Avec le temps et l’expansion de la ville de Sâri, Mahforoujak s’est progressivement rattaché à l’espace urbain et, aujourd’hui, il ressemble davantage à un ancien quartier qu’à un village à part entière.

Le nom « Mahforoujak » a une origine locale et, comme de nombreux toponymes du Mazandaran, il a conservé sa langue et son identité régionales. Il est interprété comme signifiant : « une terre dont la vue apporte la sérénité ».

Les terres étaient généralement divisées en petites parcelles, mais elles demeuraient sous le contrôle et la dépendance des grandes familles de khans de la ville de Sâri. Les paysans y travaillaient, tandis que la propriété principale appartenait aux lignées influentes. Toutefois, la famille Kolbadi est surtout connue pour le champ Kolbadi et la demeure Kolbadi situés à l’intérieur de la ville de Sâri, et son influence sur Mahforoujak y était relativement plus limitée.

🍁Chef du village

کدخدا

کدخدا حسن یوسفی، کدخدای ماهفروجک، مردی از جنس اعتماد و صاحب قلبی پاک بود. حضورش مایهٔ آرامش اهالی روستا و سخنش همواره قابل احترام بود.

او انسانی منصف، دلبستهٔ مردم و خاک ماهفروجک، و همچنین مردی وفادار به علی‌اکبرخان کلبادی بود؛ چنان‌که علی‌اکبرخان، کدخدا حسن را برای عروسی دخترش، سیمین، دعوت کرده بود.

نام کدخدا حسن همچنان به‌عنوان نمادی از احترام، همدلی و خرد در خاطرها مانده است۰

Kadkhodâ Hassan Yousefi, chef du village de Mahforoujak, était un homme digne de confiance et doté d’un cœur pur. Sa présence apportait la sérénité aux habitants du village et sa parole était toujours respectée.

Homme juste, profondément attaché aux habitants et à la terre de Mahforoujak, il était également un homme loyal envers Ali Akbar Khân Kolbadi ; à tel point qu’Ali Akbar Khân invita Kadkhodâ Hassan au mariage de sa fille, Simine.

Le nom de Kadkhodâ Hassan demeure dans les mémoires comme un symbole de respect, de solidarité et de sagesse.

🍁Lieu de promenade

گردشگاه

گردشگاهِ ما در ماهفروجک، از سال‌های بسیار دور ــ پیش از آن‌که زمان نامی بر خود بگیرد ــ جای امن خاطره‌ها و نفس‌های آرام مردم این دیار بوده است. اینجا تنها مکانی برای تفریح نبود؛ پناهگاهی بود برای دیدار، گفت‌وگو و پیوند دل‌ها. نسل‌ها آمدند و رفتند، اما این گردشگاه ماند و خاطره‌ها را در دل خود حفظ کرد.

از کودکیِ پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها تا روزگار جوانیِ پدران و مادران‌مان، این مکان نسل‌به‌نسل چرخید؛ هر نسل ردّ پای خود را بر خاکش گذاشت و قصه‌ای تازه به آن افزود. خنده‌ها، جشن‌ها، قدم‌زدن‌های عصرانه و حتی سکوت‌های پرمعنا، همگی در حافظهٔ این گردشگاه حک شده‌اند.

تا سال‌های قبل از انقلاب ۱۳۵۷، گردشگاهِ ماهفروجک همچنان زنده و پررفت‌وآمد بود؛ شاهد تغییر زمانه، دگرگونی آدم‌ها و عبور آرام تاریخ. مکانی که نه‌تنها طبیعت، بلکه هویت و پیوند نسل‌ها را در خود حفظ کرد و همچنان به‌عنوان یادگاری از گذشته، در دل ما زنده است.

به یاد دارم که هر سال تابستان و هر روز صبح، مامان همراه با آقاجون، من و آرزو را به ماهفروجک، نزد خانوادهٔ کدخدا حسن می‌فرستاد. با بچه‌های کدخدا بازی می‌کردیم و بلقیس، همسر کدخدا، مراقب ما بود. شیدا، شعله، شهرام و علی را خوب به یاد دارم فرزندان بلقيس و کدخدا؛ هم‌بازی‌های بسیار خوبی که روزهای کودکی‌مان را شیرین‌تر می‌کردند.

غروب‌ها، وقتی همراه آقاجون به خانه برمی‌گشتیم، با خاطره‌های قشنگ آن روز، راه خانهٔ ساری را در پیش می‌گرفتیم و فردا، همین خاطره دوباره تکرار می‌شد. از نسل‌های قدیمی‌تر عکس‌های بسیاری باقی مانده است، اما متأسفانه من و آرزو هیچ عکسی از آن روزها، در کنار خانوادهٔ کدخدا حسن، نداریم؛ تنها یادها مانده‌اند.

Notre lieu de promenade à Mahforoujak , depuis des temps très anciens – bien avant que le temps ne porte un nom – a été un havre sûr pour les souvenirs et les souffles paisibles des habitants de cette région. Ce n’était pas seulement un endroit de loisirs ; c’était un refuge pour les rencontres, les échanges et les liens du cœur. Les générations sont venues et reparties, mais ce lieu est resté, conservant les souvenirs en son sein.

De l’enfance de nos grands-pères et grands-mères jusqu’à la jeunesse de nos pères et mères, cet endroit s’est transmis de génération en génération ; chacun y a laissé son empreinte et y a ajouté une nouvelle histoire. Les rires, les fêtes, les promenades du soir et même les silences chargés de sens sont tous gravés dans la mémoire de ce lieu.

Jusqu’aux années précédant la Révolution de 1979, le lieu de promenade de Mahforoujak demeurait vivant et très fréquenté ; témoin des changements de l’époque, des transformations humaines et du lent passage de l’Histoire. Un endroit qui a préservé non seulement la nature, mais aussi l’identité et les liens entre les générations, et qui reste encore aujourd’hui, comme un souvenir du passé, vivant dans nos cœurs.

Je me souviens que chaque été, chaque matin, maman, accompagnée d’AghâJoun (mon grand-père), envoyait Arézou et moi à Mahfaroujak, chez la famille de Kadkhodâ Hassan. Nous jouions avec les enfants du kadkhodâ le chef du village tandis que Bolgheis, son épouse, veillait sur nous. Je me souviens très bien de Sheida, Sholeh, Shahram et Ali, les enfants de Bolgheis et du kadkhodâ : d’excellents compagnons de jeu qui rendaient nos journées d’enfance encore plus douces.

Le soir, lorsque nous rentrions à la maison avec AghâJoun, riches des beaux souvenirs de la journée, nous reprenions le chemin de la maison de Sâri. Et le lendemain, ces mêmes souvenirs se répétaient. Il reste de nombreuses photographies des générations plus anciennes, mais malheureusement, Arézou et moi n’avons aucune photo de ces jours-là aux côtés de la famille de Kadkhodâ Hassan ; il ne nous reste que les souvenirs.

🍁L’élevage de Kolbadi

دامداری کلبادی

وقتی کودک بودم، به‌روشنی به یاد دارم که پدربزرگم، علی‌اکبرخان کلبادی، در مازندران دامداری داشت. گاوها در منطقهٔ ماهفروجک نگهداری می‌شدند و این موضوع برای من صرفاً روایتی شنیده‌شده نیست، بلکه خاطره‌ای زنده و ملموس از سال‌های کودکی‌ام است.

هنوز تصویر آن روزها در ذهنم روشن است؛ من و خواهرم، آرزو، میان گوساله‌ها بازی می‌کردیم و بی‌خبر از گذر زمان، در دنیای ساده و صمیمی آن روزگار غرق می‌شدیم.

گاوها نژاد خاصی داشتند و گفته می‌شد که از اسرائیل وارد شده بودند. حتی به یاد دارم زمانی که این گاوها وارد ایران شدند، آقاجون برای تحویل گرفتن آن‌ها رفته بود و مرا هم با خود برده بود۰

این جزئیات، همراه با تصویر دامداری، بوی خاک و صدای دام‌ها، همچنان در ذهنم زنده‌اند و بخشی جدانشدنی از خاطرات کودکی‌ام را شکل می‌دهند۰

Lorsque j’étais enfant, je me souviens très clairement que mon grand-père, Ali-Akbar Khân Kolbadi , possédait une exploitation agricole en Mazandaran. Les vaches étaient élevées dans la région de Mahforoujak, et cela n’est pas pour moi un simple récit entendu, mais un souvenir vivant et concret de mes années d’enfance.

L’image de ces jours est encore nette dans mon esprit ; ma sœur, Arézou, et moi jouions parmi les veaux, inconscientes du passage du temps, plongées dans la simplicité et la douceur de cette époque.

Les vaches étaient d’une race particulière et l’on disait qu’elles avaient été importées d’Israël. Je me souviens même que lorsqu’elles sont arrivées en Iran, mon grand-père AghâJoune était allé les réceptionner et m’avait emmenée avec lui.

Ces détails, ainsi que l’image de la ferme, l’odeur de la terre et le son des bêtes, demeurent vivants dans ma mémoire et constituent une part indissociable de mes souvenirs d’enfance.

🍁La culture du tabac à Mahforoujak

کِشت توتون در ماهفروجک

آنچه در حافظهٔ خانوادگی باقی مانده و در کنار دانسته‌های تاریخیِ منطقه قابل بازسازی است، نشان می‌دهد که ماهفروجک تنها محل دامداری خاندان کلبادی نبوده، بلکه فضایی زنده از فعالیت‌های روزمره متنوع به‌شمار می‌آمد. هرچند در اسناد رسمی اشارهٔ مستقیمی به «توتون‌کاریِ کلبادی» در ماهفروجک دیده نمی‌شود، روایت‌های شفاهی خانواده و نشانه‌های به‌جا‌مانده احتمال انجام این فعالیت را تقویت می‌کند.

در مازندرانِ اواخر دورهٔ قاجار و سال‌های آغازین پهلوی، کشت توتون در بسیاری از روستاها رواج داشت و اغلب به‌صورت خانوادگی و بدون ثبت اداری انجام می‌شد. در چنین دورانی، دور از ذهن نیست که خاندان‌هایی مانند کلبادی، که در منطقه دامداری فعالی داشتند، بخشی از زمین‌های خود را نیز به کشت توتون اختصاص داده باشند؛ به‌ویژه در فصل‌هایی که چرخهٔ دامداری امکان فعالیت‌های کامل را فراهم می‌کرد.

در حافظهٔ نسل‌ها، از زمین‌هایی یاد می‌شود که کاربری آن‌ها تنها به چرا محدود نبود و محصولاتی در آن‌ها کشت می‌شد که یا مصرف محلی داشت یا در مقیاسی محدود به فروش می‌رسید. هرچند این روایت‌ها عمدتاً شفاهی و گاه پراکنده‌اند، اما در کنار شناخت تاریخی از اقتصاد روستایی مازندران، تصویری باورپذیر از هم‌زیستی دامداری و توتون‌کاری ارائه می‌دهند.

از این رو می‌توان گفت توتون‌کاری در ماهفروجک، حتی اگر به‌نام رسمی خاندان کلبادی ثبت نشده باشد، در چارچوب اقتصاد خانوادگی و سنت‌های محلی بخشی از زیست زندگی روزمره آن دوران را تشکیل می‌داده است؛ واقعیتی که بیش از آن‌که در اسناد دولتی انعکاس یافته باشد، در حافظهٔ جمعی و روایت‌های خانوادگی ادامه یافته است۰

Ce qui demeure dans la mémoire familiale, et que l’on peut reconstituer à la lumière des connaissances historiques de la région, montre que Mahforoujak n’était pas seulement le lieu d’élevage de la famille Kolbadi, mais constituait également un espace vivant d’activités quotidiennes variées. Bien qu’aucune mention explicite de la «culture du tabac par les Kolbadi à Mahforoujak« n’apparaisse dans les documents officiels, les récits oraux familiaux ainsi que les traces subsistantes renforcent l’hypothèse de l’existence de cette activité.

À la fin de la période Qadjar et durant les premières années de l’époque Pahlavi au Mazandaran, la culture du tabac était répandue dans de nombreux villages et s’effectuait le plus souvent de manière familiale, sans enregistrement administratif. Dans un tel contexte, il n’est pas improbable que des familles comme les Kolbadi, qui pratiquaient activement l’élevage dans la région, aient également consacré une partie de leurs terres à la culture du tabac, notamment durant les saisons où le cycle de l’élevage permettait des activités complémentaires.

Dans la mémoire des générations, il est fait mention de terres dont l’usage ne se limitait pas au pâturage, et où étaient cultivés des produits destinés soit à la consommation locale, soit à une vente à petite échelle. Bien que ces récits soient principalement oraux et parfois fragmentaires, ils offrent, en parallèle des connaissances historiques sur l’économie rurale du Mazandaran, une image crédible de la coexistence entre l’élevage et la culture du tabac.

On peut ainsi considérer que la culture du tabac à Mahforoujak, même si elle n’a pas été officiellement enregistrée au nom de la famille Kolbadi, faisait partie, dans le cadre de l’économie familiale et des traditions locales, du mode de vie quotidien de cette époque ; une réalité qui, plus qu’elle n’a été consignée dans les archives administratives, s’est prolongée dans la mémoire collective et les récits familiaux.

🍁Un passage à Mahforoujak

گذری به ماهفروجک

پاییز ۲۰۲۱، گذری کوتاه به ماهفروجک۰۰۰

هوای شمال، جاده‌ای روشن، مناظر سبز و دلی پر از خاطره۰

Automne 2021, un court passage à Mahforoujak…

L’air du Nord, une route lumineuse, des paysages verdoyants et un cœur rempli de souvenirs.

🍁

🍁

🍁